13 grudnia 2014, sobota, g. 17.30, Sala Koncertowa

Transmisja przedstawienia
Richard Wagner (1813–1883)
Die Meistersinger von Nürnberg
如iewacy norymberscy


[Opera] w trzech aktach (1868)
Libretto kompozytora

Premiera niniejszej inscenizacji The Metropolitan Opera: 14 stycznia 1993 roku

THE MET: LIVE IN HD „如iewacy norymberscy” Richarda Wagnera | Prowadzenie podczas transmisji: Renée Fleming

Dyrektor muzyczny Met James Levine poprowadzi w sobot, 13 grudnia, monumentaln komedi ludzk Wagnera „如iewacy norymberscy” podczas pierwszej w historii transmisji do kin tego utworu. Niemiecki baryton Michael Volle wyst徙i jako Hans Sachs, tenor z RPA Johan Botha zaprezentuje si jako Walter von Stolzing, niemiecka sopranistka Annette Dasch za酥iewa parti Ewy, niemiecki baryton Johannes Martin Kränzle zadebiutuje w Met jako Beckmesser, niemiecki bas Hans-Peter König wyst徙i jako Wit Pogner, ameryka雟kiego tenora Paula Appleby us造szymy w roli Dawida, a szkock mezzosopranistk Karen Cargill jako Magdalen. Ta transmisja na 篡wo w jako軼i HD, kt鏎 b璠zie mo積a zobaczy w 69 krajach 鈍iata, przypomni melomanom wybitn inscenizacj Met z 1993 roku, przygotowan przez Ottona Schenka.

Ta jedna z nielicznych oper Wagnera, w kt鏎ych kompozytor, odchodz帷 od mitologii, przedstawia losy zwyk造ch ludzi, nie by豉 w Polsce wystawiana od czas闚 II wojny 鈍iatowej. Walter, aby zdoby r瘯 ukochanej, musi zwyci篹y w turnieju 酥iewaczym. Wszystkiego dogl康a mistrz szewski Hans Sachs. Posta ta by豉 wzorowana na osobie znakomitego poety 篡j帷ego w XVI wieku. Rzeczywi軼ie by szewcem i cz這nkiem cechu Meistersinger闚. 如iewacy norymberscy to pogodna komedia, a zarazem traktat o roli i rozwoju sztuki. Tylko para tak znakomitych realizator闚, jak dyrygent James Levine i re篡ser Otto Schenk, mog豉 si zmierzy z sukcesem z pi璚iogodzinnym dzie貫m niemieckiego reformatora opery. Wcze郾iej ci dwaj arty軼i przygotowali razem m.in. ca造 Wagnerowski Ring w Met (1986). Widzowie transmisji pami皻aj te bajkow inscenizacj Rusa趾i Ottona Schenka, prezentowan w ubieg造m sezonie.

Przedstawienie w j瞛yku orygina逝 (niemieckim) z napisami w j瞛ykach polskim i angielskim.
Przedstawienie trwa oko這 6 godzin (w tym 2 przerwy).

Tre嗆 opery

AKT PIERWSZY

Norymberga, XVI wiek. Po mszy w ko軼iele 鈍. Katarzyny do Ewy, c鏎ki z這tnika Pognera, zbli瘸 si m這dy rycerz Walter von Stolzing. Chce si dowiedzie, czy ma u pi瘯nej panny szanse. Magdalena, towarzyszka Ewy, wyja郾ia rycerzowi, 瞠 Ewa jest przeznaczona zwyci瞛cy konkursu organizowanego przez lokalny cech 酥iewaczy, a konkurs odb璠zie si nazajutrz. Dawid, zalotnik Magdaleny i ucze mistrza szewskiego i 酥iewaczego zarazem Hansa Sachsa, wyja郾ia Walterowi zasady i tajniki komponowania pie郾i. Rycerz jest zaskoczony stopniem skomplikowania tych zasad, ale postanawia spr鏏owa dosta si do cechu i wygra konkurs, aby zdoby Ew. By to uczyni, musi si podda pr鏏ie 酥iewaczej przed mistrzami cechu.

W豉郾ie z ko軼io豉 wychodz mistrzowie, w鈔鏚 nich i ojciec Ewy oraz urz璠nik miejski Beckmesser, kt鏎y tak瞠 chce zdoby r瘯 tej panny. Z這tnik Pogner potwierdza, 瞠 z okazji 鈍i皻a 鈍. Jana oferuje r瘯 swej c鏎ki jako nagrod dla zwyci瞛cy jutrzejszego konkursu. Bogacz wyja郾ia, 瞠 panna mo瞠 odrzuci zwyci瞛c, ale musi po郵ubi mistrza cechu 酥iewaczego, nikogo innego. Walter przedstawia si i opowiada, 瞠 酥iewu nie uczy si u mistrz闚, ale sam – od natury i z ksi庵, czym prowokuje szydercze uwagi Beckmessera. Na pr鏏 Walter 酥iewa na cze嗆 mi這軼i i wiosny, 豉mi帷 wiele zasad ustanowionych przez mistrz闚. Pisarz Beckmesser dok豉dnie spisuje na tablicy wszystkie pope軟ione przez 酥iewaka b喚dy; aby dosta si do cechu, nie mo積a ich pope軟i wi璚ej ni sze嗆. Mistrzowie s oburzeni zuchwa這軼i a zarazem swobod pie郾i Waltera. Odrzucaj jego kandydatur, cho Hans Sachs, nastawiony post瘼owo i reformatorsko, stara si ich przekona.

przerwa



AKT DRUGI

Wieczorem przed domem Pognera Dawid opowiada Magdalenie o nieudanej pr鏏ie, kt鏎ej poddano Waltera. Sam Dawid jest wy鄉iewany przez ulicznik闚 za to, 瞠 nie nauczy rycerza do嗆 dobrze zasad kompozycji. Po drugiej stronie ulicy szewc Sachs siada do pracy w drzwiach swego warsztatu, ale wiosenne zapachy i wspomnienie pie郾i Waltera rozpraszaj go. Pojawia si Ewa, chc帷 dowiedzie si wi璚ej o pr鏏ie rycerza. Gdy Sachs wspomina, 瞠 Beckmesser ma nadziej wygra nast瘼nego dnia jej r瘯, Ewa sugeruje, 瞠 nie b璠zie zadowolony, je郵i sam Sachs wygra konkurs... Sachs – kt鏎y zna Ew, odk康 by豉 dzieckiem i kt鏎y skrycie j kocha, po trosze z wzajemno軼i – stara si pozna uczucia dziewczyny. Zapytany przez ni o Waltera, udaje, 瞠 nie aprobuje m這dego cz這wieka. Ewa zapalczywie broni ukochanego, po czym odchodzi. Na ulicy Ewa spotyka Waltera, kt鏎y przekonuje j do wsp鏊nej ucieczki. Sachs, kt鏎y pods逝cha ich rozmow, postanawia pom鏂 zakochanym, ale i zapobiec ich nierozs康nemu postanowieniu. Szewc zapala latarnie, o鈍ietlaj帷 ulic i przep豉szaj帷 Ew i Waltera.

Tymczasem pod oknami domu Pognera pojawia si Beckmesser, kt鏎y chce za酥iewa Ewie serenad. Gdy jednak pr鏏uje rozpocz望 pie填, Sachs przeszkadza mu swoj weso陰 piosenk i waleniem m這tkiem w but. Zirytowany urz璠nik prosi, aby szewc przesta, lecz ten twierdzi, 瞠 musi 酥iewa, aby sko鎍zy par but闚 zam闚ion przez Beckmessera na jutro. Ostatecznie umawiaj si, 瞠 urz璠nik b璠zie 酥iewa, ale tym razem to mistrz Sachs zabawi si w cenzora i przy ka盥ym b喚dzie w pie郾i b璠zie wali m這tkiem. Beckmesser 酥iewa serenad do Ewy, nie domy郵aj帷 si, 瞠 to przebrana Magdalena, kt鏎a zast徙i豉 j w oknie. Sachs nie szcz璠zi m這tka, przeszkadzaj帷 zalotnikowi, Walter i Ewa obserwuj scen ze swej kryj闚ki w zaro郵ach. Nadchodzi Dawid i atakuje Beckmessera za „zaloty” do Magdaleny. Zamieszanie wzrasta, gdy na ulic wychodz wyrwani ze snu s御iedzi i przy陰czaj si do b鎩ki. Dopiero Nocny str騜 zagania wszystkich z powrotem do dom闚. Stary Pogner zabiera Ew do domu, a Sachs wci庵a Waltera i Dawida do swojego warsztatu. Nocny str騜 przemierza opustosza陰 nagle ulic.

przerwa



AKT TRZECI

Nast瘼nego dnia rano w warsztacie Sachsa Dawid przeprasza mistrza za swoje zachowanie poprzedniego wieczora. Sachs nie gniewa si, prosi tylko o 瘸rtobliwy wierszyk na 鈍i皻o. Dawid u鈍iadamia sobie, 瞠 to imieniny mistrza. Wypocz皻y Walter przychodzi opowiedzie Sachsowi sw鎩 cudowny sen, jaki mia tej nocy. Mistrz widzi w tym temat na pie填 konkursow i pomaga rycerzowi u這篡 j oraz zapisa wedle prawide sztuki 酥iewaczej. Kiedy obaj wychodz, aby przebra si w od鈍i皻ne stroje, pojawia si Beckmesser. Zauwa瘸 na stole wiersz Waltera i, s康z帷, 瞠 to Sachs chce wzi望 udzia w konkursie, w軼ieka si na szewca. Wchodzi mistrz i widzi zaskoczonego urz璠nika z zapisanym wierszem w r瘯u, jednak pozwala mu go zachowa. Beckmesser wychodzi, pewny, 瞠 dzi瘯i utworowi mistrza Sachsa wygra konkurs. Przybiega Ewa pod pretekstem, 瞠 co uwiera j w trzewiku, a tak naprawd rozgl康a si za Walterem. M這dzieniec wchodzi w pi瘯nym od鈍i皻nym stroju i powtarza swoj pie填 konkursow. Ewa jest rozdarta mi璠zy uczuciem do m這dego poety a uczuciem, jakim darzy Sachsa, ale starszy m篹czyzna kieruje j w stron m這dzie鎍a. Nadchodzi Magdalena i wszyscy razem urz康zaj „chrzciny” nowej pie郾i Waltera. Aby Dawid m鏬 uczestniczy w tej uroczysto軼i, Sachs podnosi go do rangi czeladnika. Ewa intonuje melodi b這gos豉wie雟twa. Wszyscy wyruszaj na 陰k za miastem, gdzie cechy rzemie郵nicze i miejscowa ludno嗆 zawsze obchodz 鈍. Jana.

Zgromadzeni nab這niach, za murami Norymbergi, aplauzem witaj mistrz闚 cechu 酥iewaczego, a szczeg鏊nie Hansa Sachsa. Mistrz wyg豉sza pochwa喚 sztuki poetyckiej. Rozpoczyna si konkurs. Jako pierwszy na tradycyjnym krze郵e siada Beckmesser. Nerwowo pr鏏uje dopasowa wersety Waltera do w豉snej muzyki, ale efekt jest tak komiczny, 瞠 urz璠nik zostaje gremialnie wy鄉iany. W軼iek造 ucieka. Sachs wywo逝je teraz Waltera, aby pokaza, 瞠 ta sama pie填 odpowiednio wykonana mo瞠 si okaza godna najwy窺zych pochwa. Walter 酥iewa i porusza serca wszystkich s逝chaczy. Oczarowani zgromadzeni og豉szaj Waltera zwyci瞛c, ale m這dzieniec odrzuca 豉鎍uch mistrza 酥iewu. Sachs przekonuje go, aby przyj掖 t nagrod – tradycja powinna by zachowana. M這do嗆 i do鈍iadczenie zostaj po陰czone w s逝瘺ie sztuki, kt鏎a jest ostoj narodu. Walter zdoby Ew, a lud po raz kolejny wychwala mistrza Sachsa.



__________________________________________________________________________________________________________________
Ze „S這wnika mit闚 i tradycji kultury”
W豉dys豉wa Kopali雟kiego


MEISTERSINGERZY (wym. maj...) poeci i kompozytorzy nm., kt鏎zy usi這wali w XIV–XVI w. wskrzesi 鈔edniowieczny kunszt minnesinger闚. Prowadzili 篡cie osiad貫, dzia豉li w Norymberdze, Moguncji, Strasburgu, Monachium, Augsburgu, Frankfurcie i Wroc豉wiu, zrzeszeni w gildie muz. na wz鏎 cech闚 (wywodzili si zreszt zwykle ze 鈔odowiska rzemie郵niczego), rz康z帷e si prawami zebranymi w tzw. tabulaturach. Dzielili si na stopnie: Schüler, Schulfreud, Singer, Dichter, stopie otrzymywany za now pie填 do przekazanej melodii, i Meister, tw鏎ca nowej melodii. Najs造nniejsi byli Hans Sachs i Hans Folz; z nm. Meistersinger (a.-sänger) ‘酥iewacy-mistrzowie’ od Meister ‘mistrz’ i singen ‘酥iewa’.
„如iewacy norymberscy” nm. „Die Meistersinger von Nürnberg”, opera komiczna (Monachium 1868, wyst. pol. Warszawa 1908) Richarda Wagnera. Akcja rozgrywa si w Norymberdze nied逝go po wyst徙ieniu Marcina Lutra. R瘯 pi瘯nej Ewy Pogner, kt鏎a z wzajemno軼i kocha m這dego rycerza franko雟kiego, Waltera von Stolzinga, ojciec jej ofiarowuje jako nagrod w konkursie pie郾i. G. rywalami s: Walter i pisarz miejski Beckmesser, karykatura krytyka muz. Eduarda Hanslicka, kt鏎y dokuczy kompozytorowi jako poecie. Walter nie zna zawi造ch prawide mistrzowskiego 酥iewu, ale z pomoc szewca Hansa Sachsa, wielkiego poety, pokonuje rywala.

W豉dys豉w Kopali雟ki, „S這wnik mit闚 i tradycji kultury”, s. 675–676, wyd. 4., Pa雟twowy Instytut Wydawniczy, 1991–1993.



Z komentarza Piotra Kami雟kiego

Jeszcze w drezde雟kim „z這tym wieku”, a dok豉dniej podczas pobytu w Marienbadzie (lipiec 1845), w ogniu pracy nad „Lohengrinem”, Wagner rzuci na papier pierwszy szkic proz „如iewak闚 norymberskich”, zainspirowany m.in. „Histori poetyckiej literatury narodowej Niemc闚” Gervinusa. Tekst zawiera ju w闚czas scen bijatyki ko鎍z帷ej akt II, opart na osobistych wspomnieniach: w czasie pobytu w Norymberdze w roku 1835 Wagner wszed podobno w towarzystwie szwagra do ober篡, gdzie wobec mocno podchmielonych towarzyszy poda si za s造nnego w這skiego basa Luigiego Lablache’a. Pewien cie郵a o wokalnych ambicjach, nazwiskiem Lauermann, uzna w闚czas za stosowne zmierzy si z nim w 酥iewaczym turnieju, co sko鎍zy這 si bijatyk przed drzwiami lokalu – pono wysoce charakterystyczn dla „Nürnberg by night”. (...)

Podobnie jak w przypadku „Tristana” Wagner zamierza szybko wystawi to przyst瘼ne dzie這, maj帷e mu przynie嗆 szybki i 豉twy doch鏚... Tymczasem jednak, wskutek trudno軼i artystycznych i... prozaicznych problem闚 篡cia codziennego, komponowanie zajmie mu 6 lat, z czego 4 po鈍i璚i na sam tylko I akt! Zyskawszy aprobat wydawcy, siada do pracy nad wierszowanym librettem, ko鎍zy je w styczniu roku nast瘼nego, by 5 II odczyta je w biurze Franza Schotta w Moguncji, wyciskaj帷 透y wszystkim s逝chaczom, kt鏎zy nie us造szeli jeszcze ani jednej nuty! (...) Premiera poprzedzona szeroko zakrojon kampani reklamow ze strony Liszta i Bülowa, odby豉 si w obecno軼i Turgieniewa i Offenbacha, odnosz帷 niebywa造 tryumf. Wagner rozkoszuje si nim z lo篡 kr鏊ewskiej. Pomimo to utw鏎 zebra natychmiast strasznie ci璕i od krytyk闚; Hanslick dos逝cha si w nim objaw闚 systemu „o b喚dnych podstawach i brzydkiej, antymuzycznej realizacji”, wr璚z „patologicznego”. Premiera berli雟ka w kwietniu 1870 ponios豉 podw鎩ne fiasko, u publiczno軼i i u krytyki, co stanowi wyj徠ek w d逝gim, zwyci瘰kim marszu „如iewak闚 norymberskich” przez sceny 鈍iatowe.

Piotr Kami雟ki, „Tysi帷 i jedna opera”, t. 1., s. 697–698, Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, Krak闚 2008.



__________________________________________________________________________________________________________________
ANNETTE DASCH sopran
Ewa Pogner


Studiowa豉 m.in. w Hochschule für Musik w Monachium. Jej debiutancka p造ta z nagraniem opery „Armida” zosta豉 wyr騜niona nagrod Echo za najlepsze nagranie operowe 2008 roku. Zaskakuj帷o 陰czy repertuar Mozartowski z rolami Wagnerowskimi. W鈔鏚 jej najwa積iejszych partii znajduj si Donna Elwira w „Don Giovannim”, Hrabina w „Weselu Figara”, Fiordiligi w „Così fan tutte”, El瘺ieta w „Tannhäuserze”, Elza w „Lohengrinie” i Ewa w „如iewakach norymberskich”. 如iewa na wi瘯szo軼i najwa積iejszych scen operowych 鈍iata, z Royal Opera House Covent Garden w Londynie, Teatro alla Scala w Mediolanie, Bayerische Staatsoper w Monachium, Festiwalem w Bayreuth, Opéra national de Paris i The Metropolitan Opera w Nowym Jorku na czele. Koncertowa豉 z Wiener Philharmoniker, Mozarteum Orchester Berlin, Orchestre de Paris. Wsp馧pracuje z takimi dyrygentami jak Daniel Barenboim, Sir Colin Davis, Gustavo Dudamel, Adam Fischer, Nicolaus Harnoncourt, Paavo Järvi, Marek Janowski, Fabio Luisi, Kent Nagano, Sir Roger Norrington, Seiji Ozawa, Sir Simon Rattle, Helmuth Rilling czy Christian Thielemann. W tym sezonie wyst徙i jeszcze m.in. jako Elza w Bayreuth.



JOHAN BOTHA tenor
Walter von Stolzing


Jego mi璠zynarodowa kariera zacz窸a si szybko rozwija ju po pierwszych wyst瘼ach w Niemczech w 1990 roku. Wyst瘼owa w Berlinie, Dre幡ie, Hamburgu i Monachium, Gran Teatro del Liceu, Lyric Opera of Chicago, Royal Opera House Covent Garden, San Francisco Opera, La Scali, Opéra national de Paris, Théâtre Châtelet w Pary簑, Operze w Sydney i na Festiwalu w Salzburgu. Jest sta造m go軼iem w The Metropolitan Opera i Operze Wiede雟kiej, gdzie zadebiutowa w 1996 roku. Kreowa partie tenorowe m.in. w „Dafne” i „Kobiecie bez cienia” Straussa, „Pajacach” Leoncavalla, „Don Carlosie”, „Nieszporach sycylijskich”, „Aidzie” i „Otellu” Verdiego, „Fideliu” Beethovena, „Lohengrinie”, „Parsifalu”, „Walkirii”, „Holendrze tu豉czu” i „Tannhäuserze” Wagnera. Latem 2010 roku Johan Botha zadebiutowa parti Zygmunta na Festiwalu w Bayreuth. Dzi regularnie pojawia si na wszystkich najwa積iejszych scenach i festiwalach operowych 鈍iata. Od 2004 roku nosi zaszczytny tytu Kammersänger. Latem ogl康ali鄉y go jako Otella w ramach Met Summer Encores.



Michael Volle baryton
Hans Sachs


Jest jednym z czo這wych niemieckich baryton闚. Karier zaczyna na scenach operowych w Mannheim, Bonn i Kolonii. Od 1999 do 2007 roku by sta造m cz這nkiem Opery w Zurychu, gdzie po raz pierwszy 酥iewa w dziele Wagnera „如iewacy norymberscy” (partia Beckmessera). W roku 2009 wyst徙i tam w nowej inscenizacji „Kobiety bez cienia” Straussa, a w 2012 zadebiutowa jako Hans Sachs. Od sezonu 2007–08 jest solist monachijskiej Bayerische Staatsoper. Wyst瘼uje na najwa積iejszych scenach operowych: w Royal Opera House w Londynie (m.in. jako Jochanaan w „Salome” Straussa, Dr Schön i Kuba Rozpruwacz w „Lulu” Berga, Kurwenal w „Tristanie i Izoldzie” Wagnera), Opéra national de Paris, Théâtre de la Monnaie w Brukseli, w Dre幡ie, Hamburgu i Wiedniu. Na scenie The Metropolitan Opera pojawi si po raz pierwszy w tym roku w „Arabelli” Straussa. Artysta jest laureatem niemieckiej Nagrody Teatralnej, otrzyma tez tytu 酥iewaka roku przyznawany przez presti穎wy magazyn operowy „Opernwelt”.



JAMES LEVINE dyrygent

Amerykanin. Jeden z najbardziej znanych dyrygent闚 operowych 鈍iata. W ostatnich sezonach m.in. brawurowo przygotowa w Met „Falstaffa”, komedi muzyczn G. Verdiego. W swoim repertuarze ma ponad 80 oper ponad 30 kompozytor闚. Od ponad 40 lat 軼i郵e zwi您any z nowojorsk The Metropolitan Opera (Met), kt鏎ej jest wizyt闚k. W teatrze tym zadebiutowa w roku 1971, dyryguj帷 przedstawieniem „Toski” G. Pucciniego. W 1976 roku mianowano go dyrektorem muzycznym Met; t funkcj sprawuje do dzi. Nowojorska scena zawdzi璚za mu pojawienie si w jej repertuarze dzie G. Gershwina, A. Schönberga, A. Berga, I. Strawi雟kiego czy K. Weilla. Uwielbiany przez 酥iewak闚. Dyrygowa przedstawieniami, w kt鏎ych wyst瘼owa造 gwiazdy tej miary, co Luciano Pavarotti, Plácido Domingo, Thomas Hampson, Mirella Freni, Marylin Horne, Leontyne Price, Teresa Stratas, Renata Tebaldi, Christa Ludwig czy Anna Natrebko i Mariusz Kwiecie. To mi璠zy innymi dzi瘯i jego charyzmie najlepsi 酥iewacy chc wyst瘼owa w Met. Prac nad muzycznym przygotowaniem nowej inscenizacji Wagnerowskiej tetralogii „Pier軼ie Nibelunga” przerwa豉 mu powa積a choroba. Nie wiadomo by這, czy artysta w og鏊e wr鏂i za dyrygencki pulpit, jednak po kilku latach zadyrygowa z ogromnym sukcesem „Così fan tutte” W. A. Mozarta, a w tym sezonie ogl康ali鄉y „Wesele Figara” pod jego batut. Levine nie stroni te od repertuaru symfonicznego i wsp馧pracuje z wieloma zespo豉mi filharmonicznymi na 鈍iecie. Nagrywa dla Sony Classical. Jest tak瞠 wybitnym pianist.


T逝maczenie i opracowanie: Katarzyna Gardzina-Kuba豉, Bart這miej Majchrzak.

毒鏚豉:
1. Materia造 promocyjne The Metropolitan Opera.
2. Wyci庵 fortepianowy wskazany przez The Metropolitan Opera.
3. Piotr Kami雟ki, „Tysi帷 i jedna opera”, t. 1. i 2., Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, Krak闚 2008.
4. J霩ef Ka雟ki, „Przewodnik operowy”, wyd. 6., Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Krak闚 1995.
5. W豉dys豉w Kopali雟ki, „S這wnik mit闚 i tradycji kultury”, wyd. 4., Pa雟twowy Instytut Wydawniczy, 1991–1993.
6. Lucjan Kydry雟ki, „Opera na ca造 rok. Kalendarium”, t. 1. i 2., Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Krak闚 1989.




powr鏒 do strony g堯wnej